Przypadkowo usunąłem ważne pliki z zewnętrznego dysku exFAT i potrzebuję pomocy w odzyskaniu danych, zanim pogorszę sytuację. Dysk nie został sformatowany, ale nie mam pewności, które narzędzia do odzyskiwania i jakie kroki są najbezpieczniejsze do przywrócenia usuniętych plików z partycji exFAT.
Najpierw przestań używać tego dysku. To ważniejsze niż cokolwiek innego. Nie zapisuj na nim nowych plików, nie pozwól Windowsowi go sformatować i na razie nie uruchamiaj CHKDSK ani innych narzędzi naprawczych. W przypadku exFAT usunięte pliki lub nawet szybkie formatowanie często tylko oznaczają miejsce jako wolne. Dane mogą nadal tam być, dopóki coś ich nie nadpisze.
exFAT pojawia się na wielu pendrive ach USB, kartach SD, zewnętrznych dyskach SSD i przenośnych dyskach twardych, więc to dość częsta sytuacja. Jeśli to zewnętrzny HDD lub SSD i pliki zostały usunięte w Windowsie, na wszelki wypadek sprawdź Kosz. W przypadku pendrive ów USB i kart SD usunięte pliki często omijają Kosz, więc może być pusty, nawet jeśli pliki zostały usunięte normalnie.
Potem użyłbym oprogramowania do odzyskiwania danych zamiast próbować losowych napraw. Miałem najlepsze rezultaty z Disk Drill dla dysków exFAT, ponieważ jest wystarczająco prosty w użyciu i całkiem dobrze radzi sobie z usuniętymi plikami, sformatowanymi dyskami i uszkodzonymi woluminami exFAT.
- Zainstaluj Disk Drill na innym dysku, nie na dysku exFAT, z którego próbujesz odzyskać dane.
- Podłącz urządzenie exFAT i poczekaj, aż pojawi się w aplikacji.
- Uruchom skanowanie. Universal Scan to zwykle właściwa opcja.
- Poczekaj na zakończenie lub zacznij sprawdzać wyniki, gdy skanowanie nadal trwa.
- Przejrzyj pliki przed ich odzyskaniem.
- Odzyskaj wszystko na inny dysk. Nie zapisuj odzyskanych plików z powrotem na tym samym urządzeniu exFAT.
Jeśli chcesz darmową opcję, warto spróbować TestDisk. Nie jest tak przyjazny dla początkujących, ale może być bardzo przydatny, gdy problemem jest utracona lub uszkodzona partycja, a nie zwykłe usunięcie plików. W wielu przypadkach może pomóc przywrócić dostęp do partycji exFAT bez formatowania czegokolwiek.
Jest jednak jeden duży haczyk: dyski SSD. Jeśli dysk exFAT to SSD, odzyskiwanie w dużej mierze zależy od TRIM. TRIM informuje SSD, które usunięte bloki może wyczyścić wewnętrznie. Gdy to się stanie, oprogramowanie do odzyskiwania zwykle nie jest w stanie przywrócić tych plików. Wewnętrzne dyski SSD prawie zawsze używają TRIM, więc odzyskanie usuniętych plików może być niemożliwe. Zewnętrzne dyski SSD przez USB trochę się różnią, ponieważ TRIM może nie być przekazywany albo może działać niekonsekwentnie, więc odzyskanie danych bywa nadal możliwe. Zwykłe dyski twarde, pendrive y USB i większość kart SD nie działają w ten sam sposób, więc szanse są tam często większe.
Jeśli dysk klika, ciągle się rozłącza, nie pojawia się na wielu komputerach albo ma wyraźne uszkodzenia fizyczne, przestałbym próbować samodzielnego odzyskiwania. To zwykle wskazuje na awarię sprzętową, a każda kolejna próba może pogorszyć sytuację. W takim momencie bezpieczniejszą opcją jest profesjonalne laboratorium odzyskiwania danych.
Jeśli to tylko problem z systemem plików, odzyskiwanie exFAT może pójść całkiem dobrze. Kluczowe jest, aby od razu przestać używać dysku i odzyskać pliki na inne urządzenie, zanim cokolwiek zostanie nadpisane.
Sklonuj go, zanim zaczniesz eksperymentować. Jeśli pliki są ważne, najbezpieczniejszym rozwiązaniem do samodzielnego wykonania jest utworzenie pełnego obrazu sektor po sektorze dysku exFAT na innym nośniku, a następnie uruchomienie Disk Drill lub innego narzędzia do odzyskiwania na klonie/obrazie zamiast na oryginale. Dzięki temu, jeśli skanowanie, kabel, obudowa lub sam dysk zaczną działać dziwnie, nadal będziesz mieć pierwszą nienaruszoną kopię. Ma to jeszcze większe znaczenie, jeśli dysk jest starszy, wolno się montuje, rozłącza się lub wydaje nietypowe dźwięki. Jeśli jest to sprawny pendrive USB, a pliki można zastąpić, skanowanie bezpośrednio jest prawdopodobnie w porządku, ale w przypadku czegokolwiek ważnego nie kazałbym oryginalnemu dyskowi wykonywać dodatkowej pracy.
Nie otwieraj dysku w Eksploratorze ani Finderze i nie zaczynaj po nim klikać „tylko żeby sprawdzić”. Nawet samo przeglądanie może tworzyć miniatury, pliki indeksowania, foldery kosza lub inne drobne zapisy w zależności od systemu, a na exFAT takie małe zapisy mogą trafić dokładnie tam, gdzie wcześniej znajdowały się dane usuniętych plików.
Powyższa rada dotycząca klonowania jest najbezpieczniejszą opcją, ale jeśli chcesz zachować prostotę, to przynajmniej ustaw dysk w trybie tylko do odczytu przed skanowaniem. W systemie Windows nie akceptuj opcji „skanuj i napraw”. W macOS, jeśli to możliwe, nie pozwól, aby zapisywał na dysku śmieci związane z indeksowaniem Spotlight. Jeśli masz bloker zapisu, świetnie, ale większość osób go nie ma, więc praktyczne podejście jest takie: podłącz dysk tylko wtedy, gdy jesteś gotowy do wykonania obrazu lub skanowania, a następnie odzyskuj dane na zupełnie inny dysk.
Disk Drill nadaje się do przyjaznego dla początkujących skanowania, zwłaszcza jeśli potrzebujesz podglądu przed zapłatą lub podjęciem decyzji o odzyskiwaniu. Zastrzeżenie jest takie, że wynik „znalezione pliki” może nie oznaczać czystego odzysku. Jeśli usunięte pliki były pofragmentowane, część odzyskanych elementów może otwierać się uszkodzona, a nazwy plików/folderów mogą być nieobecne, jeśli wpisy katalogowe są uszkodzone. Dlatego nie oceniaj skanowania wyłącznie po liczbie znalezionych plików. Najpierw wyświetl podgląd dokładnie tych ważnych plików, odzyskaj małą próbkę na inny dysk i sprawdź, czy rzeczywiście się otwierają, zanim poświęcisz godziny na odzyskiwanie wszystkiego.
Typy plików i sposób ich utworzenia mają większe znaczenie, niż ludzie się spodziewają. Odzyskiwanie folderu plików JPEG z karty aparatu exFAT to inny problem niż odzyskiwanie projektu wideo, katalogu Lightroom, archiwum ZIP lub obrazu maszyny wirtualnej. Niektóre pliki mogą przetrwać brak nazw i folderów. Inne są bezużyteczne, jeśli choć jeden fragment jest nieprawidłowy.
Zgadzam się z poradą powyżej dotyczącą klonowania/trybu tylko do odczytu, ale uważałbym z ocenianiem wyniku na podstawie „znalezionych plików”. Wiele programów do odzyskiwania pokazuje dwa rodzaje wyników zmieszane razem: pliki znalezione na podstawie rekordów systemu plików oraz pliki znalezione przez surowe skanowanie sygnatur. Pierwsza grupa zwykle ma większą szansę zachować oryginalne nazwy, rozmiary i strukturę folderów. Grupa z surowego skanowania może zawierać jedynie „file000123.jpg” lub podobne nazwy, a także częściowe pliki, duplikaty albo stare usunięte śmieci sprzed miesięcy.
Disk Drill jest w porządku, jeśli chcesz ładniejszy interfejs i podgląd, ale używaj funkcji podglądu jako szybkiej kontroli sensowności, a nie ozdoby. Jeśli ważne dane to zdjęcia lub pliki PDF, podgląd może szybko pokazać, czy odzysk faktycznie się udał. Jeśli są to duże filmy, archiwa, projekty audio, pliki baz danych lub cokolwiek złożonego z wielu powiązanych części, otwarcie jednego podglądu może nie dowodzić, że całość jest nienaruszona. Najpierw odzyskaj kilka próbek na inny dysk i faktycznie otwórz je w programie, który zwykle ich używa.
Kolejna mała pułapka: nie zmieniaj nazw, nie „naprawiaj”, nie konwertuj ani nie porządkuj odzyskanych plików, dopóki nie skopiujesz surowego zestawu odzyskanych danych w bezpieczne miejsce. Ludzie czasami odzyskują chaotyczny stos plików, zaczynają go porządkować, a potem orientują się, że muszą uruchomić inne skanowanie i już nie wiedzą, co skąd pochodziło. Zachowaj pierwszy odzysk bez zmian, a potem zrób drugą roboczą kopię do sortowania.
Jeśli pliki są krytyczne dla firmy albo nie do zastąpienia, nie uruchamiaj pięciu różnych narzędzi bezpośrednio na oryginalnym dysku tylko dlatego, że pierwszy skan wygląda rozczarowująco. Utwórz obraz raz, a potem eksperymentuj na obrazie. Jeśli to tylko prywatne rzeczy i dysk jest sprawny, skanowanie bezpośrednio jest rozsądnym skrótem, ale miejscem docelowym musi być inny dysk z wystarczającą ilością wolnego miejsca. Zapisywanie odzyskanych plików z powrotem na tym samym woluminie exFAT to najszybszy sposób, by zamienić być może możliwe do odzyskania usunięcie w nadpisanie spowodowane na własne życzenie.